45 నిమిషాల సీపీఆర్‌ చేసినా నానా పటేకర్‌ను కాపాడలేకపోయారు.. అసలు సీపీఆర్‌ ఎప్పుడు ప్రాణం పోస్తుంది?
- సీపీఆర్‌ గుండెను వెంటనే తిరిగి కొట్టుకునేలా చేయదు
- ఇది శరీరంలో రక్తప్రసరణ కొనసాగేందుకు ఉపయోగపడుతుందంటున్న నిపుణులు
- కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌లో ప్రతి సెకను కీలకమని వివరణ
- చేతితో చేసే సీపీఆర్‌తోనూ అత్యవసర సహాయం అందుతుందని వెల్లడి
ఒక్కసారిగా మనిషి కుప్పకూలిపోయాడు.. స్పందన లేదు.. సాధారణంగా శ్వాస తీసుకోవడం లేదు.. చుట్టూ ఉన్నవాళ్లు ఏం చేయాలో అర్థం కాని పరిస్థితి! అలాంటి సమయంలో ప్రతి సెకను ఎంతో విలువైనది. వెంటనే చేసే చిన్న ప్రయత్నం ప్రాణాన్ని నిలబెట్టే అవకాశాన్ని పెంచుతుంది. అందుకే అత్యవసర వైద్యంలో సీపీఆర్‌కు అంత ప్రాధాన్యం.
తాజాగా ప్రముఖ నటుడు నానా పటేకర్‌ మరణం ఈ విషయాన్ని మరోసారి చర్చలోకి తెచ్చింది. గోవాలోని తన నివాసంలో ఆయన అస్వస్థతకు గురయ్యారు. అనంతరం ఆసుపత్రికి తరలించగా వైద్యులు దాదాపు 45 నిమిషాల పాటు సీపీఆర్‌తో ప్రాణాలు కాపాడేందుకు ప్రయత్నించారు. అయినా ఆయనను రక్షించలేకపోయారు.
అయితే ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన సందేహం వస్తుంది. సీపీఆర్‌ అంటే ప్రాణం కచ్చితంగా నిలబడుతుందా? 45 నిమిషాలు చేసినా ఎందుకు ఫలితం రాలేదు? అసలు సీపీఆర్‌ శరీరంలో ఏం చేస్తుంది?
గుండె ఆగిపోతే అసలు ఏం జరుగుతుంది?
మన గుండె ఆగిపోయినప్పుడు శరీరంలో రక్త ప్రసరణ ఒక్కసారిగా ఆగిపోతుంది. ముఖ్యంగా మెదడుకు ఆక్సిజన్‌ అందడం నిలిచిపోతుంది. ఎక్కువసేపు ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే మెదడు సహా కీలక అవయవాలు దెబ్బతినే ప్రమాదం పెరుగుతుంది.
ఇదే సమయంలో సీపీఆర్‌ ఉపయోగపడుతుంది. ఛాతీ మధ్య భాగంలో వరుసగా ఒత్తిడి చేయడం ద్వారా శరీరంలో కొంత రక్తప్రసరణ కొనసాగించే ప్రయత్నం చేస్తారు. తద్వారా వైద్య సహాయం అందే వరకు మెదడు, ఇతర కీలక అవయవాలకు కొంత ఆక్సిజన్‌ చేరే అవకాశం ఉంటుంది.
అంటే సీపీఆర్‌ వల్ల మ్యాజిక్‌ జరిగి గుండె వెంటనే తిరిగి కొట్టుకోదు. అది ప్రధానంగా చికిత్స అందే వరకు ఉండే కీలక సమయాన్ని మనకిస్తుంది. వైద్యులు వచ్చే వరకు శరీరానికి అవసరమైన రక్తప్రసరణను సాధ్యమైనంత వరకు కొనసాగించడమే దాని లక్ష్యం.
ఎప్పుడు సీపీఆర్‌ చేయాలి?
ఎవరైనా అకస్మాత్తుగా కుప్పకూలి స్పందించకుండా ఉంటే ముందుగా వారి పరిస్థితిని గమనించాలి. సాధారణంగా శ్వాస లేకపోవడం లేదా అసాధారణంగా గాలి కోసం తంటాలు పడటం కనిపిస్తే కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌గా అనుమానించాలి.
అలాంటి సమయంలో వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం కోసం కాల్‌ చేయాలి. అందుబాటులో ఉన్నవారు శిక్షణ పొందినట్లయితే సీపీఆర్‌ ప్రారంభించాలి. శిక్షణ లేకపోయినా పెద్దలకు హ్యాండ్స్‌-ఓన్లీ సీపీఆర్‌, అంటే ఛాతీపై వేగంగా, గట్టిగా ఒత్తిడి చేయడం ద్వారా సహాయం చేయవచ్చని వైద్య నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఇక్కడ ఆలస్యం చేయకపోవడమే కీలకం. ప్రతి నిమిషం గడిచే కొద్దీ ప్రాణాలు నిలిచే అవకాశం తగ్గుతుంది.
45 నిమిషాలు చేసినా ఎందుకు కాపాడలేకపోయారు?
ఇదే నానా పటేకర్‌ ఘటనలో అందరి మనసులో మెదులుతున్న ప్రశ్న. సీపీఆర్‌ అనేది ప్రాణం నిలబడటానికి సహాయపడే అత్యవసర చర్య మాత్రమే. అది 100 శాతం ఫలితం ఇస్తుందనే హామీ లేదు. కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌ ఎంత తీవ్రంగా ఉంది? అది ఎప్పుడు మొదలైంది? ఎంత త్వరగా సీపీఆర్‌ మొదలైంది? అసలు కారణం ఏంటి? గుండెను తిరిగి సాధారణ స్థితికి తీసుకురాగలిగారా వంటి అనేక అంశాలు ఫలితాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. అందుకే సీపీఆర్‌ చేసినా ప్రతి వ్యక్తి ప్రాణాలతో బయటపడతాడని చెప్పలేం. కానీ సీపీఆర్‌ చేయకపోతే అవకాశం మరింత తగ్గిపోవచ్చు.
హార్ట్‌ ఎటాక్‌.. కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌ ఒక్కటే కాదు
ఈ రెండు పదాలను చాలామంది ఒకటే అనుకుంటారు. కానీ రెండింటి మధ్య తేడా ఉంది. హార్ట్‌ ఎటాక్‌ అంటే గుండెకు రక్తాన్ని తీసుకెళ్లే నాళాల్లో అడ్డంకి ఏర్పడటం. కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌ అంటే గుండె ఒక్కసారిగా సమర్థంగా కొట్టుకోవడం ఆగిపోవడం. అయితే హార్ట్‌ ఎటాక్‌ వల్ల కూడా కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌ సంభవించే అవకాశం ఉంది. అందుకే అకస్మాత్తుగా కుప్పకూలిన వ్యక్తి పట్ల వెంటనే స్పందించడం చాలా ముఖ్యం.
తాజాగా ప్రముఖ నటుడు నానా పటేకర్‌ మరణం ఈ విషయాన్ని మరోసారి చర్చలోకి తెచ్చింది. గోవాలోని తన నివాసంలో ఆయన అస్వస్థతకు గురయ్యారు. అనంతరం ఆసుపత్రికి తరలించగా వైద్యులు దాదాపు 45 నిమిషాల పాటు సీపీఆర్‌తో ప్రాణాలు కాపాడేందుకు ప్రయత్నించారు. అయినా ఆయనను రక్షించలేకపోయారు.
అయితే ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన సందేహం వస్తుంది. సీపీఆర్‌ అంటే ప్రాణం కచ్చితంగా నిలబడుతుందా? 45 నిమిషాలు చేసినా ఎందుకు ఫలితం రాలేదు? అసలు సీపీఆర్‌ శరీరంలో ఏం చేస్తుంది?
గుండె ఆగిపోతే అసలు ఏం జరుగుతుంది?
మన గుండె ఆగిపోయినప్పుడు శరీరంలో రక్త ప్రసరణ ఒక్కసారిగా ఆగిపోతుంది. ముఖ్యంగా మెదడుకు ఆక్సిజన్‌ అందడం నిలిచిపోతుంది. ఎక్కువసేపు ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే మెదడు సహా కీలక అవయవాలు దెబ్బతినే ప్రమాదం పెరుగుతుంది.
ఇదే సమయంలో సీపీఆర్‌ ఉపయోగపడుతుంది. ఛాతీ మధ్య భాగంలో వరుసగా ఒత్తిడి చేయడం ద్వారా శరీరంలో కొంత రక్తప్రసరణ కొనసాగించే ప్రయత్నం చేస్తారు. తద్వారా వైద్య సహాయం అందే వరకు మెదడు, ఇతర కీలక అవయవాలకు కొంత ఆక్సిజన్‌ చేరే అవకాశం ఉంటుంది.
అంటే సీపీఆర్‌ వల్ల మ్యాజిక్‌ జరిగి గుండె వెంటనే తిరిగి కొట్టుకోదు. అది ప్రధానంగా చికిత్స అందే వరకు ఉండే కీలక సమయాన్ని మనకిస్తుంది. వైద్యులు వచ్చే వరకు శరీరానికి అవసరమైన రక్తప్రసరణను సాధ్యమైనంత వరకు కొనసాగించడమే దాని లక్ష్యం.
ఎప్పుడు సీపీఆర్‌ చేయాలి?
ఎవరైనా అకస్మాత్తుగా కుప్పకూలి స్పందించకుండా ఉంటే ముందుగా వారి పరిస్థితిని గమనించాలి. సాధారణంగా శ్వాస లేకపోవడం లేదా అసాధారణంగా గాలి కోసం తంటాలు పడటం కనిపిస్తే కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌గా అనుమానించాలి.
అలాంటి సమయంలో వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం కోసం కాల్‌ చేయాలి. అందుబాటులో ఉన్నవారు శిక్షణ పొందినట్లయితే సీపీఆర్‌ ప్రారంభించాలి. శిక్షణ లేకపోయినా పెద్దలకు హ్యాండ్స్‌-ఓన్లీ సీపీఆర్‌, అంటే ఛాతీపై వేగంగా, గట్టిగా ఒత్తిడి చేయడం ద్వారా సహాయం చేయవచ్చని వైద్య నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఇక్కడ ఆలస్యం చేయకపోవడమే కీలకం. ప్రతి నిమిషం గడిచే కొద్దీ ప్రాణాలు నిలిచే అవకాశం తగ్గుతుంది.
45 నిమిషాలు చేసినా ఎందుకు కాపాడలేకపోయారు?
ఇదే నానా పటేకర్‌ ఘటనలో అందరి మనసులో మెదులుతున్న ప్రశ్న. సీపీఆర్‌ అనేది ప్రాణం నిలబడటానికి సహాయపడే అత్యవసర చర్య మాత్రమే. అది 100 శాతం ఫలితం ఇస్తుందనే హామీ లేదు. కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌ ఎంత తీవ్రంగా ఉంది? అది ఎప్పుడు మొదలైంది? ఎంత త్వరగా సీపీఆర్‌ మొదలైంది? అసలు కారణం ఏంటి? గుండెను తిరిగి సాధారణ స్థితికి తీసుకురాగలిగారా వంటి అనేక అంశాలు ఫలితాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. అందుకే సీపీఆర్‌ చేసినా ప్రతి వ్యక్తి ప్రాణాలతో బయటపడతాడని చెప్పలేం. కానీ సీపీఆర్‌ చేయకపోతే అవకాశం మరింత తగ్గిపోవచ్చు.
హార్ట్‌ ఎటాక్‌.. కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌ ఒక్కటే కాదు
ఈ రెండు పదాలను చాలామంది ఒకటే అనుకుంటారు. కానీ రెండింటి మధ్య తేడా ఉంది. హార్ట్‌ ఎటాక్‌ అంటే గుండెకు రక్తాన్ని తీసుకెళ్లే నాళాల్లో అడ్డంకి ఏర్పడటం. కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌ అంటే గుండె ఒక్కసారిగా సమర్థంగా కొట్టుకోవడం ఆగిపోవడం. అయితే హార్ట్‌ ఎటాక్‌ వల్ల కూడా కార్డియాక్‌ అరెస్ట్‌ సంభవించే అవకాశం ఉంది. అందుకే అకస్మాత్తుగా కుప్పకూలిన వ్యక్తి పట్ల వెంటనే స్పందించడం చాలా ముఖ్యం.
