అంతరిక్షంలోకి వెళ్తే మన శరీరంలో ఏం జరుగుతుంది? వ్యోమగాముల్లో కనిపించిన 7 మార్పులు
- అంతరిక్షంలో గురుత్వాకర్షణ ప్రభావం చాలా తక్కువ
- వ్యోమగాముల కండరాల బలం తగ్గే అవకాశం
- ఎముకల దృఢత్వం కూడా తగ్గే ప్రమాదం
- శరీర ద్రవాలు తలవైపు చేరే అవకాశం
- చూపుపైనా అంతరిక్ష ప్రయాణ ప్రభావం
అంతరిక్షం అంటే మనకు ముందుగా గుర్తొచ్చేది అద్భుతమైన దృశ్యాలు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు. కానీ అక్కడ జీవించడం మాత్రం అంత సులభం కాదు. భూమిపై మన శరీరాన్ని నడిపించే గురుత్వాకర్షణ అంతరిక్షంలో దాదాపు ఉండదు. దీంతో వ్యోమగాముల శరీరం పూర్తిగా కొత్త పరిస్థితులకు అలవాటు పడాల్సి వస్తుంది. కండరాల బలం నుంచి ఎముకల దృఢత్వం వరకు.. చూపు నుంచి నిద్ర వరకు ఎన్నో మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయి. ప్రపంచ అంతరిక్ష వారోత్సవం సందర్భంగా వ్యోమగాముల శరీరంలో కనిపించే ఏడు ముఖ్యమైన మార్పులు ఇవే.
1. కండరాల బలం తగ్గుతుంది
భూమిపై నిలబడటం, నడవడం, బ్యాలెన్స్‌ కాపాడుకోవడం కోసం మన కండరాలు నిరంతరం పనిచేస్తుంటాయి. కానీ అంతరిక్షంలో గురుత్వాకర్షణ ప్రభావం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. దీంతో కండరాలకు అంత పని ఉండదు. ఫలితంగా కండరాల బలం, పరిమాణం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
అందుకే వ్యోమగాములు అంతరిక్షంలోనే ప్రత్యేక వ్యాయామాలు చేస్తారు. రెసిస్టెన్స్‌ ఎక్సర్‌సైజ్‌లు, కార్డియో వర్కౌట్స్‌ ద్వారా కండరాల బలాన్ని కాపాడుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తారు.
2. ఎముకలు బలహీనపడొచ్చు
ఎముకలు కూడా జీవ కణజాలమే. అవి ఎప్పటికప్పుడు పాత కణాలను తొలగించుకుని కొత్త కణాలను తయారు చేసుకుంటాయి. భూమిపై నడవడం, నిలబడటం వంటి బరువును మోసే పనులు ఎముకలను బలంగా ఉంచుతాయి.
అంతరిక్షంలో ఆ భారం తగ్గిపోవడంతో ముఖ్యంగా నడుము, తుంటి, కాళ్లలోని ఎముకల దృఢత్వం తగ్గొచ్చు. దీంతో ఎముకలు విరిగే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. భూమికి తిరిగొచ్చిన తర్వాత కూడా పూర్తిగా కోలుకోవడానికి చాలా సమయం పట్టొచ్చు.
3. శరీర ద్రవాలు తలవైపు చేరతాయి
భూమిపై గురుత్వాకర్షణ కారణంగా శరీరంలోని రక్తం, ఇతర ద్రవాలు ఎక్కువగా కింది భాగంలో ఉంటాయి. కానీ అంతరిక్షంలో ఈ పరిస్థితి మారిపోతుంది. శరీర ద్రవాలు పైభాగం, తలవైపు ఎక్కువగా చేరతాయి.
దీంతో వ్యోమగాముల ముఖం ఉబ్బినట్లు కనిపించొచ్చు. కాళ్లు మాత్రం సన్నగా కనిపిస్తాయి. ముక్కు మూసుకుపోయినట్లు అనిపించడం, తలలో ఒత్తిడి ఉన్న భావన రావడం కూడా జరుగుతుంది.
4. చూపులో మార్పులు రావొచ్చు
అంతరిక్ష ప్రయాణం వ్యోమగాముల కంటి చూపుపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. కొంతమందికి చూపు మసకబారడం వంటి సమస్యలు కనిపించొచ్చు. ఎక్కువ కాలం అంతరిక్షంలో ఉన్నప్పుడు కంటి ఆకారం లేదా కంటి వెనుక భాగంలోని నిర్మాణంలో మార్పులు కూడా గుర్తించారు.
తలవైపు శరీర ద్రవాలు చేరడం దీనికి ఒక కారణం కావచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. అంతరిక్ష ప్రయాణానికి సంబంధించిన ఈ కంటి సమస్యలను ‘SANS’గా పిలుస్తారు. దీని కారణాలు, నివారణపై పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నాయి.
5. బ్యాలెన్స్‌ సెన్స్‌లో గందరగోళం
భూమిపై మనం ఏ దిశలో ఉన్నామో తెలుసుకోవడానికి కళ్లతో పాటు లోపలి చెవి, కండరాల నుంచి వచ్చే సంకేతాలను మెదడు ఉపయోగిస్తుంది. అయితే అంతరిక్షంలో గురుత్వాకర్షణకు సంబంధించిన సంకేతాలు మారిపోతాయి.
దీంతో మొదటి కొన్ని రోజుల్లో కొంతమంది వ్యోమగాములకు వికారం, తల తిరగడం, అయోమయం వంటి సమస్యలు రావొచ్చు. దీన్నే స్పేస్‌ మోషన్‌ సిక్‌నెస్‌ అంటారు. కొంతకాలానికి మెదడు కొత్త పరిస్థితులకు అలవాటు పడుతుంది. అయితే భూమికి తిరిగొచ్చినప్పుడు మళ్లీ గురుత్వాకర్షణకు అలవాటు పడాల్సి వస్తుంది.
6. నిద్ర కూడా అంత సులభం కాదు
భూమిపై పగలు, రాత్రి మన నిద్రను నియంత్రించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. కానీ అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం భూమిని వేగంగా చుట్టేస్తుండటంతో అక్కడి వ్యోమగాములు 24 గంటల్లో దాదాపు 16 సూర్యోదయాలు, 16 సూర్యాస్తమయాలు చూడగలరు.
దీంతో సహజమైన స్లీప్‌ సైకిల్‌ దెబ్బతినొచ్చు. అంతరిక్ష నౌకలోని శబ్దాలు, పని ఒత్తిడి కూడా నిద్రపై ప్రభావం చూపుతాయి. అందుకే వ్యోమగాములకు ప్రత్యేక షెడ్యూల్‌ ప్రకారం నిద్ర సమయం కేటాయిస్తారు. వారు తేలిపోకుండా స్లీపింగ్‌ బ్యాగ్‌లలో నిద్రిస్తారు.
7. భూమికి తిరిగొచ్చాక మరో సవాలు
అంతరిక్ష ప్రయాణం ముగిసి భూమికి తిరిగొచ్చిన తర్వాత కూడా శరీరానికి వెంటనే సాధారణ పరిస్థితి రావడం లేదు. గురుత్వాకర్షణకు అలవాటు పడేందుకు కొంత సమయం పడుతుంది.
నిలబడినప్పుడు తల తిరగడం, బలహీనంగా అనిపించడం, నడవడంలో ఇబ్బంది వంటి సమస్యలు రావొచ్చు. కండరాలు, ఎముకలు కూడా భూమిపై ఉండే బరువును మళ్లీ భరించాల్సి ఉంటుంది. రక్తం, ఇతర శరీర ద్రవాలు కూడా తిరిగి గురుత్వాకర్షణ ప్రభావానికి అనుగుణంగా మారాలి.
అందుకే భూమికి చేరుకున్న తర్వాత వ్యోమగాములకు వైద్య పరీక్షలు, పునరావాస వ్యాయామాలు నిర్వహిస్తారు. ఎంతకాలం అంతరిక్షంలో ఉన్నారన్నదాన్ని బట్టి కోలుకునే సమయం మారుతుంది.
అంతరిక్షంలో మనిషి తేలుతూ ఉండటం బయటకు చూడటానికి అద్భుతంగా అనిపించొచ్చు. కానీ ఆ తేలిక వెనుక శరీరం మాత్రం ఎన్నో మార్పులతో పోరాడుతూనే ఉంటుంది. అందుకే భవిష్యత్తులో చంద్రుడు, అంగారకుడు వంటి సుదీర్ఘ అంతరిక్ష ప్రయాణాలు చేపట్టాలంటే.. వ్యోమగాముల శరీరాన్ని ఈ ప్రభావాల నుంచి ఎలా కాపాడాలన్నది అత్యంత కీలకం.
1. కండరాల బలం తగ్గుతుంది
భూమిపై నిలబడటం, నడవడం, బ్యాలెన్స్‌ కాపాడుకోవడం కోసం మన కండరాలు నిరంతరం పనిచేస్తుంటాయి. కానీ అంతరిక్షంలో గురుత్వాకర్షణ ప్రభావం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. దీంతో కండరాలకు అంత పని ఉండదు. ఫలితంగా కండరాల బలం, పరిమాణం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
అందుకే వ్యోమగాములు అంతరిక్షంలోనే ప్రత్యేక వ్యాయామాలు చేస్తారు. రెసిస్టెన్స్‌ ఎక్సర్‌సైజ్‌లు, కార్డియో వర్కౌట్స్‌ ద్వారా కండరాల బలాన్ని కాపాడుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తారు.
2. ఎముకలు బలహీనపడొచ్చు
ఎముకలు కూడా జీవ కణజాలమే. అవి ఎప్పటికప్పుడు పాత కణాలను తొలగించుకుని కొత్త కణాలను తయారు చేసుకుంటాయి. భూమిపై నడవడం, నిలబడటం వంటి బరువును మోసే పనులు ఎముకలను బలంగా ఉంచుతాయి.
అంతరిక్షంలో ఆ భారం తగ్గిపోవడంతో ముఖ్యంగా నడుము, తుంటి, కాళ్లలోని ఎముకల దృఢత్వం తగ్గొచ్చు. దీంతో ఎముకలు విరిగే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. భూమికి తిరిగొచ్చిన తర్వాత కూడా పూర్తిగా కోలుకోవడానికి చాలా సమయం పట్టొచ్చు.
3. శరీర ద్రవాలు తలవైపు చేరతాయి
భూమిపై గురుత్వాకర్షణ కారణంగా శరీరంలోని రక్తం, ఇతర ద్రవాలు ఎక్కువగా కింది భాగంలో ఉంటాయి. కానీ అంతరిక్షంలో ఈ పరిస్థితి మారిపోతుంది. శరీర ద్రవాలు పైభాగం, తలవైపు ఎక్కువగా చేరతాయి.
దీంతో వ్యోమగాముల ముఖం ఉబ్బినట్లు కనిపించొచ్చు. కాళ్లు మాత్రం సన్నగా కనిపిస్తాయి. ముక్కు మూసుకుపోయినట్లు అనిపించడం, తలలో ఒత్తిడి ఉన్న భావన రావడం కూడా జరుగుతుంది.
4. చూపులో మార్పులు రావొచ్చు
అంతరిక్ష ప్రయాణం వ్యోమగాముల కంటి చూపుపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. కొంతమందికి చూపు మసకబారడం వంటి సమస్యలు కనిపించొచ్చు. ఎక్కువ కాలం అంతరిక్షంలో ఉన్నప్పుడు కంటి ఆకారం లేదా కంటి వెనుక భాగంలోని నిర్మాణంలో మార్పులు కూడా గుర్తించారు.
తలవైపు శరీర ద్రవాలు చేరడం దీనికి ఒక కారణం కావచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. అంతరిక్ష ప్రయాణానికి సంబంధించిన ఈ కంటి సమస్యలను ‘SANS’గా పిలుస్తారు. దీని కారణాలు, నివారణపై పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నాయి.
5. బ్యాలెన్స్‌ సెన్స్‌లో గందరగోళం
భూమిపై మనం ఏ దిశలో ఉన్నామో తెలుసుకోవడానికి కళ్లతో పాటు లోపలి చెవి, కండరాల నుంచి వచ్చే సంకేతాలను మెదడు ఉపయోగిస్తుంది. అయితే అంతరిక్షంలో గురుత్వాకర్షణకు సంబంధించిన సంకేతాలు మారిపోతాయి.
దీంతో మొదటి కొన్ని రోజుల్లో కొంతమంది వ్యోమగాములకు వికారం, తల తిరగడం, అయోమయం వంటి సమస్యలు రావొచ్చు. దీన్నే స్పేస్‌ మోషన్‌ సిక్‌నెస్‌ అంటారు. కొంతకాలానికి మెదడు కొత్త పరిస్థితులకు అలవాటు పడుతుంది. అయితే భూమికి తిరిగొచ్చినప్పుడు మళ్లీ గురుత్వాకర్షణకు అలవాటు పడాల్సి వస్తుంది.
6. నిద్ర కూడా అంత సులభం కాదు
భూమిపై పగలు, రాత్రి మన నిద్రను నియంత్రించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. కానీ అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం భూమిని వేగంగా చుట్టేస్తుండటంతో అక్కడి వ్యోమగాములు 24 గంటల్లో దాదాపు 16 సూర్యోదయాలు, 16 సూర్యాస్తమయాలు చూడగలరు.
దీంతో సహజమైన స్లీప్‌ సైకిల్‌ దెబ్బతినొచ్చు. అంతరిక్ష నౌకలోని శబ్దాలు, పని ఒత్తిడి కూడా నిద్రపై ప్రభావం చూపుతాయి. అందుకే వ్యోమగాములకు ప్రత్యేక షెడ్యూల్‌ ప్రకారం నిద్ర సమయం కేటాయిస్తారు. వారు తేలిపోకుండా స్లీపింగ్‌ బ్యాగ్‌లలో నిద్రిస్తారు.
7. భూమికి తిరిగొచ్చాక మరో సవాలు
అంతరిక్ష ప్రయాణం ముగిసి భూమికి తిరిగొచ్చిన తర్వాత కూడా శరీరానికి వెంటనే సాధారణ పరిస్థితి రావడం లేదు. గురుత్వాకర్షణకు అలవాటు పడేందుకు కొంత సమయం పడుతుంది.
నిలబడినప్పుడు తల తిరగడం, బలహీనంగా అనిపించడం, నడవడంలో ఇబ్బంది వంటి సమస్యలు రావొచ్చు. కండరాలు, ఎముకలు కూడా భూమిపై ఉండే బరువును మళ్లీ భరించాల్సి ఉంటుంది. రక్తం, ఇతర శరీర ద్రవాలు కూడా తిరిగి గురుత్వాకర్షణ ప్రభావానికి అనుగుణంగా మారాలి.
అందుకే భూమికి చేరుకున్న తర్వాత వ్యోమగాములకు వైద్య పరీక్షలు, పునరావాస వ్యాయామాలు నిర్వహిస్తారు. ఎంతకాలం అంతరిక్షంలో ఉన్నారన్నదాన్ని బట్టి కోలుకునే సమయం మారుతుంది.
అంతరిక్షంలో మనిషి తేలుతూ ఉండటం బయటకు చూడటానికి అద్భుతంగా అనిపించొచ్చు. కానీ ఆ తేలిక వెనుక శరీరం మాత్రం ఎన్నో మార్పులతో పోరాడుతూనే ఉంటుంది. అందుకే భవిష్యత్తులో చంద్రుడు, అంగారకుడు వంటి సుదీర్ఘ అంతరిక్ష ప్రయాణాలు చేపట్టాలంటే.. వ్యోమగాముల శరీరాన్ని ఈ ప్రభావాల నుంచి ఎలా కాపాడాలన్నది అత్యంత కీలకం.
