విమానాల్లో 35 వేల అడుగుల ఎత్తులో పవర్‌ బ్యాంకులు ఎందుకు పేలుతున్నాయి? అసలు సైన్స్‌ ఇదే!
- లిథియం బ్యాటరీల్లో లోపాలే మంటలకు ప్రధాన కారణం
- ‘థర్మల్‌ రన్‌అవే’ వల్ల బ్యాటరీ వేగంగా వేడెక్కే అవకాశం
- విమానం ఎత్తు ఒక్కటే బ్యాటరీ పేలుడుకు కారణం కాదు
- విమానంలోని వాయు నియంత్రణ వల్ల ప్రమాదం తీవ్రమయ్యే ఛాన్స్‌
- బ్యాటరీ మంటలు పక్కనున్న సెల్స్‌కు వ్యాపించే ప్రమాదం
విమానాల్లో ప్రయాణించేటప్పుడు పవర్‌ బ్యాంకులు వాడటం ఎంతవరకు సురక్షితం? ఒక్కసారిగా వాటి నుంచి పొగలు రావడం, మంటలు చెలరేగడం ఎందుకు జరుగుతుంది? ఇటీవల ఢిల్లీ నుంచి చెన్నై వెళుతున్న ఇండిగో విమానంలో ఓ ప్రయాణికుడి పవర్‌ బ్యాంకు నుంచి పొగలు రావడంతో విమానాన్ని హైదరాబాద్‌కు మళ్లించిన ఘటన ఈ ప్రశ్నలను మరోసారి తెరపైకి తెచ్చింది. అక్టోబర్‌ 11న 6ఈ 6115 విమానం శంషాబాద్‌లోని రాజీవ్‌ గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో సురక్షితంగా ల్యాండ్‌ అయింది. విమాన సిబ్బంది వెంటనే స్పందించి పరిస్థితిని అదుపులోకి తెచ్చారు.
అయితే, విమానాలు సుమారు 35 వేల అడుగుల ఎత్తులో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు పవర్‌ బ్యాంకులు ఎందుకు ప్రమాదకరంగా మారుతాయి? దీనికి విమానం ఎత్తే కారణమా? లేక బ్యాటరీలో జరిగే రసాయన చర్యలా? దీని వెనుక ఉన్న సైన్స్‌ను తెలుసుకుందాం.
బ్యాటరీలో ఏం జరుగుతుంది?
పవర్‌ బ్యాంకుల్లో సాధారణంగా లిథియం-అయాన్‌ లేదా లిథియం-పాలిమర్‌ బ్యాటరీలు ఉంటాయి. ఇవి తక్కువ స్థలంలో ఎక్కువ విద్యుత్‌ శక్తిని నిల్వ చేస్తాయి. అయితే బ్యాటరీలో తయారీ లోపాలు ఉండటం, దెబ్బతినడం, అధిక వేడి లేదా అంతర్గత షార్ట్‌ సర్క్యూట్‌ ఏర్పడటం వల్ల సమస్య మొదలవుతుంది.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో బ్యాటరీలో ఉష్ణోగ్రత వేగంగా పెరిగి, దానిని అదుపు చేయలేని స్థితి రావచ్చు. ఈ ప్రక్రియను ‘థర్మల్‌ రన్‌అవే’ అంటారు. ఉష్ణోగ్రత పెరిగే కొద్దీ బ్యాటరీలోని రసాయన చర్యలు మరింత వేగవంతమవుతాయి. దీంతో మండే వాయువులు విడుదలై, పొగలు రావడం లేదా మంటలు చెలరేగడం జరుగుతుంది. ఒక్క బ్యాటరీ సెల్‌లో మొదలైన మంట పక్కనున్న సెల్స్‌కు కూడా వ్యాపించవచ్చు.
35 వేల అడుగుల ఎత్తే కారణమా?
విమానాల్లో క్యాబిన్‌ ఒత్తిడిని నియంత్రించినప్పటికీ, అక్కడి వాయు పీడనం సముద్ర మట్టం వద్ద ఉండే పీడనం కంటే తక్కువగా ఉంటుంది. ఈ మార్పు బ్యాటరీలో లోపం ఏర్పడినప్పుడు విడుదలయ్యే వాయువుల ప్రవర్తన, వేడి బదిలీపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
అయితే విమానం ఎత్తులో ప్రయాణించడం వల్లే పవర్‌ బ్యాంకులు పేలుతాయని చెప్పడం సరికాదు. బ్యాటరీలోని అంతర్గత లోపాలు, అధిక వేడి, భౌతిక నష్టం, షార్ట్‌ సర్క్యూట్‌ వంటివే ప్రధాన ప్రమాద కారకాలు. అంటే, బ్యాటరీలో సమస్య మొదలైతేనే ప్రమాదం తీవ్రరూపం దాల్చే అవకాశం ఉంటుంది. విమానం ఎత్తు ఒక్కటే మంటలకు ప్రధాన కారణం కాదు.
పవర్‌ బ్యాంకులను క్యాబిన్‌లోనే ఎందుకు తీసుకెళ్లాలి?
పవర్‌ బ్యాంకులకు మంటలు అంటుకుంటే వాటిని త్వరగా గుర్తించి స్పందించడం ముఖ్యం. చెక్‌-ఇన్‌ బ్యాగేజీలో ఉన్న బ్యాటరీ నుంచి పొగలు లేదా మంటలు వస్తే వెంటనే గుర్తించడం కష్టమవుతుంది. క్యాబిన్‌లో ఉంటే ప్రయాణికులు లేదా సిబ్బంది త్వరగా గుర్తించి చర్యలు తీసుకోవచ్చు. లిథియం బ్యాటరీ మంటలను ఆర్పడం కష్టమవడంతో పాటు, మంటలు మళ్లీ చెలరేగే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.
అందుకే పవర్‌ బ్యాంకులను చెక్‌-ఇన్‌ బ్యాగేజీలో పెట్టకూడదు. వాటిని క్యాబిన్‌ బ్యాగేజీలో తీసుకెళ్లాలి. విమానయాన సంస్థ సూచించే బ్యాటరీ సామర్థ్య పరిమితులు, ఇతర నిబంధనలను కూడా పాటించాలి.
ప్రయాణికులు ఏం జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి?
పవర్‌ బ్యాంకు ఉబ్బిపోయినా, అసాధారణంగా వేడెక్కినా లేదా దెబ్బతిన్నా దాన్ని ఉపయోగించకూడదు. బ్యాటరీకి భౌతిక నష్టం జరగకుండా చూసుకోవాలి. విమానంలో పవర్‌ బ్యాంకు నుంచి పొగలు రావడం, వింత వాసన రావడం లేదా మంటలు కనిపించడం గమనిస్తే వెంటనే విమాన సిబ్బందికి తెలియజేయాలి.
మొత్తంగా చెప్పాలంటే.. 35 వేల అడుగుల ఎత్తు ఒక్కటే పవర్‌ బ్యాంకులు పేలడానికి కారణం కాదు. బ్యాటరీలో ఏర్పడే లోపాలు, అధిక వేడి వల్ల ‘థర్మల్‌ రన్‌అవే’ మొదలైతే మంటలు చెలరేగవచ్చు. అందుకే పవర్‌ బ్యాంకులను సురక్షితంగా వాడటం, దెబ్బతిన్న బ్యాటరీలకు దూరంగా ఉండటం, విమానయాన నిబంధనలు పాటించడం చాలా ముఖ్యం.
అయితే, విమానాలు సుమారు 35 వేల అడుగుల ఎత్తులో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు పవర్‌ బ్యాంకులు ఎందుకు ప్రమాదకరంగా మారుతాయి? దీనికి విమానం ఎత్తే కారణమా? లేక బ్యాటరీలో జరిగే రసాయన చర్యలా? దీని వెనుక ఉన్న సైన్స్‌ను తెలుసుకుందాం.
బ్యాటరీలో ఏం జరుగుతుంది?
పవర్‌ బ్యాంకుల్లో సాధారణంగా లిథియం-అయాన్‌ లేదా లిథియం-పాలిమర్‌ బ్యాటరీలు ఉంటాయి. ఇవి తక్కువ స్థలంలో ఎక్కువ విద్యుత్‌ శక్తిని నిల్వ చేస్తాయి. అయితే బ్యాటరీలో తయారీ లోపాలు ఉండటం, దెబ్బతినడం, అధిక వేడి లేదా అంతర్గత షార్ట్‌ సర్క్యూట్‌ ఏర్పడటం వల్ల సమస్య మొదలవుతుంది.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో బ్యాటరీలో ఉష్ణోగ్రత వేగంగా పెరిగి, దానిని అదుపు చేయలేని స్థితి రావచ్చు. ఈ ప్రక్రియను ‘థర్మల్‌ రన్‌అవే’ అంటారు. ఉష్ణోగ్రత పెరిగే కొద్దీ బ్యాటరీలోని రసాయన చర్యలు మరింత వేగవంతమవుతాయి. దీంతో మండే వాయువులు విడుదలై, పొగలు రావడం లేదా మంటలు చెలరేగడం జరుగుతుంది. ఒక్క బ్యాటరీ సెల్‌లో మొదలైన మంట పక్కనున్న సెల్స్‌కు కూడా వ్యాపించవచ్చు.
35 వేల అడుగుల ఎత్తే కారణమా?
విమానాల్లో క్యాబిన్‌ ఒత్తిడిని నియంత్రించినప్పటికీ, అక్కడి వాయు పీడనం సముద్ర మట్టం వద్ద ఉండే పీడనం కంటే తక్కువగా ఉంటుంది. ఈ మార్పు బ్యాటరీలో లోపం ఏర్పడినప్పుడు విడుదలయ్యే వాయువుల ప్రవర్తన, వేడి బదిలీపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
అయితే విమానం ఎత్తులో ప్రయాణించడం వల్లే పవర్‌ బ్యాంకులు పేలుతాయని చెప్పడం సరికాదు. బ్యాటరీలోని అంతర్గత లోపాలు, అధిక వేడి, భౌతిక నష్టం, షార్ట్‌ సర్క్యూట్‌ వంటివే ప్రధాన ప్రమాద కారకాలు. అంటే, బ్యాటరీలో సమస్య మొదలైతేనే ప్రమాదం తీవ్రరూపం దాల్చే అవకాశం ఉంటుంది. విమానం ఎత్తు ఒక్కటే మంటలకు ప్రధాన కారణం కాదు.
పవర్‌ బ్యాంకులను క్యాబిన్‌లోనే ఎందుకు తీసుకెళ్లాలి?
పవర్‌ బ్యాంకులకు మంటలు అంటుకుంటే వాటిని త్వరగా గుర్తించి స్పందించడం ముఖ్యం. చెక్‌-ఇన్‌ బ్యాగేజీలో ఉన్న బ్యాటరీ నుంచి పొగలు లేదా మంటలు వస్తే వెంటనే గుర్తించడం కష్టమవుతుంది. క్యాబిన్‌లో ఉంటే ప్రయాణికులు లేదా సిబ్బంది త్వరగా గుర్తించి చర్యలు తీసుకోవచ్చు. లిథియం బ్యాటరీ మంటలను ఆర్పడం కష్టమవడంతో పాటు, మంటలు మళ్లీ చెలరేగే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.
అందుకే పవర్‌ బ్యాంకులను చెక్‌-ఇన్‌ బ్యాగేజీలో పెట్టకూడదు. వాటిని క్యాబిన్‌ బ్యాగేజీలో తీసుకెళ్లాలి. విమానయాన సంస్థ సూచించే బ్యాటరీ సామర్థ్య పరిమితులు, ఇతర నిబంధనలను కూడా పాటించాలి.
ప్రయాణికులు ఏం జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి?
పవర్‌ బ్యాంకు ఉబ్బిపోయినా, అసాధారణంగా వేడెక్కినా లేదా దెబ్బతిన్నా దాన్ని ఉపయోగించకూడదు. బ్యాటరీకి భౌతిక నష్టం జరగకుండా చూసుకోవాలి. విమానంలో పవర్‌ బ్యాంకు నుంచి పొగలు రావడం, వింత వాసన రావడం లేదా మంటలు కనిపించడం గమనిస్తే వెంటనే విమాన సిబ్బందికి తెలియజేయాలి.
మొత్తంగా చెప్పాలంటే.. 35 వేల అడుగుల ఎత్తు ఒక్కటే పవర్‌ బ్యాంకులు పేలడానికి కారణం కాదు. బ్యాటరీలో ఏర్పడే లోపాలు, అధిక వేడి వల్ల ‘థర్మల్‌ రన్‌అవే’ మొదలైతే మంటలు చెలరేగవచ్చు. అందుకే పవర్‌ బ్యాంకులను సురక్షితంగా వాడటం, దెబ్బతిన్న బ్యాటరీలకు దూరంగా ఉండటం, విమానయాన నిబంధనలు పాటించడం చాలా ముఖ్యం.
