యూపీ బోర్డు టాపర్‌ నుంచి హార్వర్డ్‌ వరకు.. జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ బ్యాగ్రౌండ్‌ ఇదే..!
- 1979 హైస్కూల్‌, 1981 ఇంటర్‌ పరీక్షల్లో యూపీ బోర్డు టాపర్‌
- ఐఐటీ కాన్పూర్‌లో సివిల్‌ ఇంజినీరింగ్‌ పూర్తి
- హార్వర్డ్‌లో ఎన్విరాన్‌మెంటల్‌ ఎకనామిక్స్‌ చదువు
- 1988 బ్యాచ్‌ ఐఏఎస్‌ అధికారి
- 2025 ఫిబ్రవరి 19న దేశ 26వ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా బాధ్యతలు
భారత ఎన్నికల సంఘం ప్రధాన కమిషనర్‌ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ పేరు దేశవ్యాప్తంగా ఇప్పుడు మారుమోగి పోతోంది. 2026 సెప్టెంబర్‌ మూడో వారంలో ‘ది ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌’ ప్రచురించిన ఓ కథనం ఎన్నికల సంఘం అంతర్గత వ్యవహారాలపై రాజకీయ దుమారం రేపింది. ఈ నేపథ్యంలో దేశ 26వ ‘ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌’ (సీఈసీ)గా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్న జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారారు. ఆయన విద్యాభ్యాసం, సాగించిన వృత్తి ప్రయాణంపై ఆసక్తి నెలకొంది.
1964లో జన్మించిన జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌కు ఉత్తరప్రదేశ్‌తో అనుబంధం ఉంది. ఆయన పాఠశాల విద్య గోరఖ్‌పూర్‌, లక్నో, కాన్పూర్‌ నగరాల్లో సాగింది. ‘ది టైమ్స్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా’ కథనం ప్రకారం.. ఉత్తరప్రదేశ్‌ బోర్డు నిర్వహించిన హైస్కూల్‌ పరీక్షల్లో 1979లో, ఇంటర్మీడియట్‌ పరీక్షల్లో 1981లో ఆయన రాష్ట్రస్థాయిలో ప్రథమ స్థానం సాధించారు.
2026 ఆగస్టులో తాను గతంలో చదువుకున్న లక్నోలోని కొల్విన్‌ తాలూక్దార్‌ కళాశాలను సందర్శించినప్పుడు, ఆ నగరాన్ని తన ‘తపోభూమి’గా అభివర్ణించారు. అక్కడ చదువుకున్న రోజులను గుర్తు చేసుకున్నారు. ప్రజాసేవలో ఎన్నో ఏళ్లు గడిపిన తర్వాత ఉత్తరప్రదేశ్‌ ఓటర్లకు సందేశం ఇచ్చేందుకు తిరిగి రావడం సంతోషంగా ఉందని పేర్కొన్నారు.
తర్వాత కాన్పూర్‌లోని ‘ఇండియన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ టెక్నాలజీ’ (ఐఐటీ)లో సివిల్‌ ఇంజినీరింగ్‌లో బీటెక్‌ పూర్తి చేశారు. ఐఐటీ కాన్పూర్‌ అధికారిక పూర్వ విద్యార్థుల వివరాల ప్రకారం.. ఆయన 1985 బ్యాచ్‌కు చెందినవారు. ఇంజినీరింగ్‌ పూర్తయ్యాక సివిల్‌ సర్వీసెస్‌ పరీక్షకు సిద్ధమయ్యారు.
ఆయన విద్యాభ్యాసం ఇంజినీరింగ్‌తోనే ముగియలేదు. భారత్‌లోని ఐసీఎఫ్‌ఏఐలో బిజినెస్‌ ఫైనాన్స్‌, అమెరికాలోని హార్వర్డ్‌ యూనివర్సిటీకి చెందిన ‘హార్వర్డ్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఫర్‌ ఇంటర్నేషనల్‌ డెవలప్‌మెంట్‌’లో ఎన్విరాన్‌మెంటల్‌ ఎకనామిక్స్‌ చదివారు. ఈ వివరాలను ఐఐటీ కాన్పూర్‌ తన అధికారిక పూర్వ విద్యార్థుల ప్రొఫైల్‌లో నమోదు చేసింది.
2025 నవంబర్‌లో ఐఐటీ కాన్పూర్‌ తన 66వ వ్యవస్థాపక దినోత్సవ వేడుకల్లో జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌కు విశిష్ట పూర్వ విద్యార్థి పురస్కారాన్ని అందించింది. 1989లో ప్రారంభించిన ఈ అవార్డును సమాజానికి, దేశానికి విశేష సేవలు అందించిన పూర్వ విద్యార్థులకు ప్రదానం చేస్తారు.
1988 బ్యాచ్‌ ఐఏఎస్‌ అధికారిగా ఆయన కేరళ కేడర్‌కు నియమితులయ్యారు. అక్కడ కొచ్చి మున్సిపల్‌ కమిషనర్‌, కేరళ స్టేట్‌ కోఆపరేటివ్‌ బ్యాంక్‌ మేనేజింగ్‌ డైరెక్టర్‌, ఎర్నాకుళం జిల్లా కలెక్టర్‌ సహా పలు కీలక పదవుల్లో పనిచేశారు. గోశ్రీ ఐలాండ్స్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ అథారిటీ కార్యదర్శిగా, తిరువనంతపురం విమానాశ్రయ అభివృద్ధి సంస్థ మేనేజింగ్‌ డైరెక్టర్‌గా, ఢిల్లీలోని కేరళ హౌస్‌ రెసిడెంట్‌ కమిషనర్‌గా కూడా బాధ్యతలు నిర్వహించారు.
తర్వాత కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖలో జాయింట్‌ సెక్రటరీగా, అడిషనల్‌ సెక్రటరీగా పనిచేశారు. ఆయన పదవీకాలంలో జమ్మూకశ్మీర్‌, అయోధ్యకు సంబంధించిన కీలక పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి.
2024 జనవరి 31న ప్రభుత్వ సర్వీసు నుంచి పదవీ విరమణ చేసిన ఆయనకు అదే ఏడాది మార్చి 15న ఎన్నికల కమిషనర్‌గా బాధ్యతలు అప్పగించారు. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల సమయంలో ఆ పదవిలో కొనసాగారు. 2025 ఫిబ్రవరి 19న ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించి, ఆ పదవిని చేపట్టిన 26వ వ్యక్తిగా నిలిచారు.
1964లో జన్మించిన జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌కు ఉత్తరప్రదేశ్‌తో అనుబంధం ఉంది. ఆయన పాఠశాల విద్య గోరఖ్‌పూర్‌, లక్నో, కాన్పూర్‌ నగరాల్లో సాగింది. ‘ది టైమ్స్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా’ కథనం ప్రకారం.. ఉత్తరప్రదేశ్‌ బోర్డు నిర్వహించిన హైస్కూల్‌ పరీక్షల్లో 1979లో, ఇంటర్మీడియట్‌ పరీక్షల్లో 1981లో ఆయన రాష్ట్రస్థాయిలో ప్రథమ స్థానం సాధించారు.
2026 ఆగస్టులో తాను గతంలో చదువుకున్న లక్నోలోని కొల్విన్‌ తాలూక్దార్‌ కళాశాలను సందర్శించినప్పుడు, ఆ నగరాన్ని తన ‘తపోభూమి’గా అభివర్ణించారు. అక్కడ చదువుకున్న రోజులను గుర్తు చేసుకున్నారు. ప్రజాసేవలో ఎన్నో ఏళ్లు గడిపిన తర్వాత ఉత్తరప్రదేశ్‌ ఓటర్లకు సందేశం ఇచ్చేందుకు తిరిగి రావడం సంతోషంగా ఉందని పేర్కొన్నారు.
తర్వాత కాన్పూర్‌లోని ‘ఇండియన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ టెక్నాలజీ’ (ఐఐటీ)లో సివిల్‌ ఇంజినీరింగ్‌లో బీటెక్‌ పూర్తి చేశారు. ఐఐటీ కాన్పూర్‌ అధికారిక పూర్వ విద్యార్థుల వివరాల ప్రకారం.. ఆయన 1985 బ్యాచ్‌కు చెందినవారు. ఇంజినీరింగ్‌ పూర్తయ్యాక సివిల్‌ సర్వీసెస్‌ పరీక్షకు సిద్ధమయ్యారు.
ఆయన విద్యాభ్యాసం ఇంజినీరింగ్‌తోనే ముగియలేదు. భారత్‌లోని ఐసీఎఫ్‌ఏఐలో బిజినెస్‌ ఫైనాన్స్‌, అమెరికాలోని హార్వర్డ్‌ యూనివర్సిటీకి చెందిన ‘హార్వర్డ్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఫర్‌ ఇంటర్నేషనల్‌ డెవలప్‌మెంట్‌’లో ఎన్విరాన్‌మెంటల్‌ ఎకనామిక్స్‌ చదివారు. ఈ వివరాలను ఐఐటీ కాన్పూర్‌ తన అధికారిక పూర్వ విద్యార్థుల ప్రొఫైల్‌లో నమోదు చేసింది.
2025 నవంబర్‌లో ఐఐటీ కాన్పూర్‌ తన 66వ వ్యవస్థాపక దినోత్సవ వేడుకల్లో జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌కు విశిష్ట పూర్వ విద్యార్థి పురస్కారాన్ని అందించింది. 1989లో ప్రారంభించిన ఈ అవార్డును సమాజానికి, దేశానికి విశేష సేవలు అందించిన పూర్వ విద్యార్థులకు ప్రదానం చేస్తారు.
1988 బ్యాచ్‌ ఐఏఎస్‌ అధికారిగా ఆయన కేరళ కేడర్‌కు నియమితులయ్యారు. అక్కడ కొచ్చి మున్సిపల్‌ కమిషనర్‌, కేరళ స్టేట్‌ కోఆపరేటివ్‌ బ్యాంక్‌ మేనేజింగ్‌ డైరెక్టర్‌, ఎర్నాకుళం జిల్లా కలెక్టర్‌ సహా పలు కీలక పదవుల్లో పనిచేశారు. గోశ్రీ ఐలాండ్స్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ అథారిటీ కార్యదర్శిగా, తిరువనంతపురం విమానాశ్రయ అభివృద్ధి సంస్థ మేనేజింగ్‌ డైరెక్టర్‌గా, ఢిల్లీలోని కేరళ హౌస్‌ రెసిడెంట్‌ కమిషనర్‌గా కూడా బాధ్యతలు నిర్వహించారు.
తర్వాత కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖలో జాయింట్‌ సెక్రటరీగా, అడిషనల్‌ సెక్రటరీగా పనిచేశారు. ఆయన పదవీకాలంలో జమ్మూకశ్మీర్‌, అయోధ్యకు సంబంధించిన కీలక పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి.
2024 జనవరి 31న ప్రభుత్వ సర్వీసు నుంచి పదవీ విరమణ చేసిన ఆయనకు అదే ఏడాది మార్చి 15న ఎన్నికల కమిషనర్‌గా బాధ్యతలు అప్పగించారు. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల సమయంలో ఆ పదవిలో కొనసాగారు. 2025 ఫిబ్రవరి 19న ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించి, ఆ పదవిని చేపట్టిన 26వ వ్యక్తిగా నిలిచారు.
